Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết. Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua hai đạo luật quan trọng gồm:Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo số 136/2025/QH15 v àLuật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng số 132/2025/QH15. Các luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, đánh dấu bước tiến mới trong hoàn thiện thể chế, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Hoàn thiện pháp luật – yêu cầu tất yếu từ thực tiễn

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần giữ vững ổn định chính trị – xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn tồn tại một số hạn chế như: tình trạng khiếu nại, tố cáo kéo dài, vượt cấp; việc tiếp công dân ở một số nơi chưa thực sự hiệu quả; công tác phòng, chống tham nhũng còn có mặt chưa đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Nguyên nhân của những tồn tại này một phần xuất phát từ hệ thống pháp luật còn có những điểm chưa đồng bộ, chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn; một số quy định chưa rõ ràng, thiếu tính khả thi; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan còn hạn chế. Do đó, việc sửa đổi, bổ sung các luật liên quan là cần thiết nhằm khắc phục những bất cập, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Những điểm mới quan trọng trong các luật sửa đổi

Các luật được Quốc hội thông qua lần này tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước và người có thẩm quyền, đồng thời tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

1. Đổi mới công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo đã có nhiều điểm mới đáng chú ý:

• Tăng cường trách nhiệm của người đứng đầutrong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; quy định rõ hơn về trách nhiệm trực tiếp đối thoại với công dân, xử lý kịp thời các vụ việc phát sinh.
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cho phép tiếp công dân, tiếp nhận khiếu nại, tố cáo qua môi trường điện tử; nâng cao tính công khai, minh bạch.
• Rút ngắn thời gian giải quyết, đơn giản hóa quy trình, hạn chế tình trạng kéo dài, tồn đọng.
• Tăng cường cơ chế giám sát, kiểm tra việc giải quyết khiếu nại, tố cáo; xử lý nghiêm các hành vi chậm trễ, né tránh trách nhiệm.

Những quy định này góp phần chuyển từ phương thức quản lý thụ động sang chủ động, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

2. Siết chặt kỷ luật, nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng ngay từ sớm, từ xa:

• Mở rộng phạm vi kiểm soát tài sản, thu nhập, tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình của cán bộ, công chức.
• Bổ sung các biện pháp phòng ngừa tham nhũng trong khu vực công và ngoài nhà nước, phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế thị trường.
• Tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, giám sát, góp phần phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm.
• Xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Các quy định mới thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Ý nghĩa và tác động của các luật sửa đổi

Việc ban hành và triển khai các luật sửa đổi có ý nghĩa quan trọng trên nhiều phương diện.

Trước hết, góp phầnhoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và xu thế phát triển.

Thứ hai,nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, xây dựng nền hành chính phục vụ.

Thứ ba,bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tạo điều kiện để người dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo một cách thuận lợi, đúng pháp luật.

Thứ tư,tăng cường phòng, chống tham nhũng, góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin của Nhân dân.

Để các luật đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả, cần tập trung thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ sau:

• Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, giúp cán bộ, công chức và Nhân dân hiểu rõ nội dung, ý nghĩa của các luật.
• Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụcho đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng.
• Hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm thống nhất trong triển khai.
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống tiếp nhận, xử lý thông tin hiện đại.
• Tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.

Phát huy vai trò của Nhân dân và toàn xã hội

Việc triển khai hiệu quả các luật không chỉ là trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà cần sự tham gia tích cực của toàn xã hội. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức pháp luật, chủ động giám sát, phản ánh các hành vi vi phạm; đồng thời thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo đúng quy định.

Các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan báo chí cần tăng cường tuyên truyền, giám sát, góp phần đưa pháp luật vào cuộc sống.

Việc Quốc hội thông qua các luật sửa đổi về tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và sự ủng hộ của Nhân dân, tin tưởng rằng các luật này sẽ sớm đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả, góp phần xây dựng nền hành chính minh bạch, liêm chính, phục vụ Nhân dân.

Mỗi cán bộ, công chức cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu và thực hiện đúng pháp luật – đó chính là nền tảng để xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.