NGHÈ CÁY - ĐIỂM TỰA TÂM LINH VÀ LỊCH SỬ CỦA VÙNG ĐẤT BIỂN HOẰNG THANH
Nằm bình yên bên dải đất ven biển của thôn Xuân Phụ, xã Hoằng Phụ, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa; nay là thôn Xuân Phụ, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa. Nghè Cáy từ lâu đã trở thành biểu tượng thiêng liêng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân địa phương. Nơi đây lưu giữ những câu chuyện huyền thoại về các vị thần có công hộ quốc an dân.
Lễ dâng hương Nghè Cáy ngày 15 tháng riêng hàng năm( Ảnh tư liệu)
Lịch sử hình thành và tên gọi thân thương
Nghè Cáy được khởi công xây dựng vào năm 1905. Cái tên "Nghè Cáy" mộc mạc, gần gũi xuất phát từ chính vị trí địa lý của Nghè. Xưa kia, Nghè nằm liền kề với một bãi cáy lớn – nơi mưu sinh quen thuộc của nhân dân trong vùng và các xã ven biển. Vì sự gắn bó mật thiết ấy, người dân đã ưu ái gọi tên là Nghè Cáy để vừa dễ nhớ, vừa thể hiện sự gắn kết giữa đời sống tâm linh và lao động sản xuất.
✨Những nhân vật lịch sử và thần linh được thờ phụng
Nghè Cáy là nơi hội tụ linh khí, thờ phụng các vị thượng đẳng thần và những bậc tiền nhân có công khai phá vùng đất này:
🌻Sát Hải Đại Vương (Hoàng Tá Thốn): Vị thần chủ được thờ chính tại Nghè. Ông là danh tướng nhà Trần, có tài bơi lội và mưu lược xuất chúng, giúp Hưng Đạo Đại Vương đánh tan quân Nguyên Mông xâm lược. Với chiến thuật đục thuyền giặc, ông đã góp công lớn trong chiến thắng Bạch Đằng lịch sử. Sau khi mất tại cửa Lạch Trào (Hoằng Hóa) vào đúng ngày mùng 1 Tết, ông được triều đình và nhân dân tôn vinh là bậc Thượng đẳng thần.
🌻Tứ Vị Đại Vương (Tứ Vị Thánh Nương): Các vị cung phi nhà Tống có công phù hộ vua Trần Anh Tông đánh thắng giặc Chà Bàn, giữ yên bờ cõi.
🌻Đức Thánh Đại Giang (Đức Thánh Mẫu): Vị thần hộ mệnh cho vùng sông nước.
🌻Các vị Thành Hoàng Làng: Nghè còn là nơi tưởng nhớ công ơn của 6 vị có công khai khẩn, lập nghiệp tại vùng đất Xuân Phụ:
🎗️Cụ Đề Khanh (Đỗ Hữu Khanh) – Người khai khẩn vùng đất Bằng Trì xưa.
🎗️Cụ Tú tài Lê Quang Hạ.
🎗️Cụ Đàm Bằng Trỏi (ông tổ họ Đàm).
🎗️Cụ Lê Cao Cảnh (ông tổ họ Lê Cao).
🎗️Cụ Cao Văn Hoạch (ông tổ họ Cao Văn).
🎗️Cụ Phạm Bá Oanh (ông tổ họ Phạm Bá).
Với những giá trị lịch sử và văn hóa sâu sắc, Nghè Cáy đã được UBND tỉnh Thanh Hóa xếp hạng là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh vào năm 2006.
✨Lễ Hội Nghè Cáy: Nét Đẹp Văn Hóa Rằm Tháng Giêng
Hằng năm, khi tiết trời sang xuân, lòng người lại hướng về cội nguồn. Lễ hội Nghè Cáy không chỉ là nghi thức tâm linh mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, cầu mong cho một năm mưa thuận gió hòa, biển bạc đầy khoang.
Đồng chí Nguyễn Văn Tiệm khai chiêng tại Lễ Nghè Cáy năm 2025
✨Ban Quản lý Di tích và Nhân dân xã Hoằng Thanh trân trọng kính mời: Đồng bào, con em xa quê cùng du khách thập phương về hội tụ và dâng hương Di tích Nghè Cáy, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vào dịp chính lễ Nghè Cáy ngày 15 tháng Giêng (Tức ngày Rằm tháng Giêng âm lịch).
Đây là dịp để chúng ta bày tỏ lòng thành kính trước các bậc tiền nhân, tìm về những giá trị truyền thống tốt đẹp và cầu chúc bình an cho gia quyến trong năm mới.
👍Ngoài ngày chính lễ, Nghè luôn mở cửa đón khách vào các ngày tuần tiết (30, mùng 1, 14, 15 âm lịch hằng tháng) và các ngày trong năm theo nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân.
Nếu có dịp về với biển Hoằng Thanh, đừng quên ghé thăm Nghè Cáy để tìm về một khoảng lặng tâm linh và hiểu thêm về bề dày lịch sử của vùng đất này. Nghè Cáy luôn dang rộng cửa đón bước chân người con xa xứ và du khách gần xa!